Een directieteam komt samen om “strategische keuzes” te maken. De agenda staat vol inhoudelijke punten. Maar nog vóór de lunch zitten mensen strak in hun stoel, herhalen dezelfde argumenten en groeit de irritatie. Na afloop klinkt het vertrouwd: “Het ligt aan de communicatie.”
Maar als je de film terugspoelt, zie je iets anders. Niemand begon. Iedereen reageerde. En precies daar komen Paul Watzlawick en – in haar prachtige vertaling naar organisaties – Marijke Spanjersberg in beeld.
Door: mr. Felix Merks
Niet in mensen kijken, maar tussen mensen
Watzlawick stelt een radicale vraag: wat als we stoppen met zoeken naar innerlijke oorzaken – trauma’s, drijfveren, persoonlijkheidslabels – en in plaats daarvan kijken naar de spelregels van onze interactie?
- We kunnen niet níet communiceren. Ook zwijgen is een boodschap.
- Ieder woord heeft een inhoud én een betrekkingsboodschap.
- Onder elk inhoudelijk debat speelt een onzichtbaar gesprek over: “Hoe zien wij elkaar eigenlijk?”
In het artikel “Paul Watzlawick en de regels van het spel” laat Marijke Spanjersberg zien hoe deze axioma’s werken in hedendaagse organisaties. Een MT dat ogenschijnlijk ruziet over strategie, maar in feite verstrikt is geraakt in een strijd om positie, erkenning en spelregels. Hoe harder men probeert “de inhoud professioneel te bespreken”, hoe verder men afraakt van waar het werkelijk schuurt.
Het pijnlijke inzicht: Onze oplossingen, zoals harder werken, nóg meer overleg en nóg openere feedback, worden vaak zelf een onderdeel van het probleem.
Van schuldvraag naar systeembril
Wat mij in het werk van Watzlawick en Spanjersberg zo aanspreekt, is het verschuiven van de vraag:
- niet: “Wie heeft dit veroorzaakt?”
- maar: “Wat doen wij samen waardoor dit blijft gebeuren?”
Die verschuiving maakt de lucht ineens een stuk lichter. De manager is niet meer “de boosdoener”, het team niet “weerstandige medewerkers”, HR niet “te soft” of “te beleidsmatig”. In plaats daarvan:
- worden terugkerende patronen zichtbaar;
- verschuift de taal van beschuldigen naar ont-schuldigen;
- ontstaat ruimte om samen nieuwe spelregels te ontwerpen.
Daar gaat onze Masterclass Systeeminterventies over: twee dagen lang oefenen in anders kijken, anders spreken en anders interveniëren in vastgelopen samenwerking.
Masterclass Systeeminterventies
Waarom deze masterclass?
In de masterclass met Marijke Spanjersberg werken we expliciet vanuit de communicatieve systeembenadering waar Watzlawick de grondlegger van is:
- je leert organisaties lezen als systemen van patronen en spelregels;
- je oefent met circulaire vragen en het bouwen van helende verhalen in plaats van schuldverhalen;
- je ontwerpt interventies die niet nóg meer druk zetten, maar juist ruimte, beweging en herstel brengen.
Voor mediators, organisatieadviseurs, coaches, trainers, leidinggevenden en HR-professionals die voelen: “Met klassieke oorzaak–gevolg denken red ik het hier niet meer.”
Verdiepen?
Wie zich inhoudelijk verder wil verdiepen, kan ik van harte het artikel “Paul Watzlawick en de regels van het spel” van Marijke Spanjersberg aanbevelen (in Meer dan de som der delen).
En wie deze inzichten in de praktijk wil leren toepassen, nodig ik uit voor de Masterclass Systeeminterventies bij de Henri La Fontaine Academie in Weesp.
Stuur me gerust een bericht als je meer informatie wilt of wilt aansluiten.
Felix Merks aan het woord
mr. Felix Merks, oprichter van Result ADR en Henri La Fontaine Academie, deelt maandelijks zijn inzichten, ervaring en visie op leiderschap, conflictmanagement en mediation. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en actuele thema’s geeft hij een frisse blik op vraagstukken die veel organisaties raken.
Van het omgaan met lastig gedrag tot het voorkomen van escalaties en het versterken van betrokkenheid: Felix helpt professionals te reflecteren, te leren en effectiever te handelen in conflictsituaties.
Wij leren u graag kennen.
Bij de Henri La Fontaine Academie geloven wij dat persoonlijk contact de sleutel is tot uw professionele ontwikkeling. Waarom? Omdat we weten dat onze programma's alleen écht van hoge kwaliteit kunnen zijn als we de mensen achter de namen kennen. Door uw achtergrond en behoeften te begrijpen, kunnen wij de inhoud van onze opleidingen toespitsen op uw persoonlijke leerambitie.