We kennen het allemaal: er ontstaat gedoe op het werk en binnen vijf minuten is duidelijk wie het probleem is.
“Hij is zo dominant.”
“Zij is niet flexibel genoeg.”
“Die collega moet gewoon veranderen.”
Maar wat als dat hele idee – dat het individu het probleem ís – simpelweg niet klopt?
In de recente aflevering van De Werkprofessor legt organisatiepsycholoog en auteur Marijke Spanjersberg uit waarom we structureel verkeerd kijken. Het echte probleem zit volgens haar niet in mensen, maar tussen mensen: in het patroon, de interactie, de wederkerigheid. En precies dát is waar veel organisaties blind voor zijn.
Van beschuldigen naar beschrijven
Spanjersberg laat in de podcast helder zien hoe onze taal ons gevangen houdt. We spreken over wat er in iemand zit: weerstand, blokkades, onzekerheid. Terwijl gedrag bijna altijd relationeel ontstaat.
Neem de “dominante baas”. In tussentaal wordt dat: “Deze baas is dominanter dan andere bazen.” Dan verschuift het gesprek van oordeel naar verhouding. Niet “jij bent fout”, maar:
- "Wat is onze bandbreedte?"
- "Wat vinden wij acceptabel gedrag?"
- "En wie bepaalt dat?”
Het verwijst naar een simpele maar krachtige verschuiving: niet de persoon is het vertrekpunt, maar de relatie.
Circulaire patronen herkennen
Waar teams vaak vastlopen, is niet in inhoudelijke verschillen, maar in voorspelbare heen-en-weer bewegingen. Spanjersberg noemt patronen zoals:
- overtuigen – overtuigen (beiden harder argumenten stapelen)
- dempen – versterken (de een bagatelliseert, de ander dramatiseert)
Als je alleen naar de ander kijkt, zie je zijn “fouten”. Als je het patroon ziet, begrijp je wat jij bijdraagt aan zijn reactie. Dat is confronterend – maar ook bevrijdend.
De vergeten groep: de tussenpersonen
Spanjersberg maakt een fascinerend punt in de podcast: in conflicten vergeten we de mensen die nuance brengen. Niet zwart, niet wit, maar grijs. De stille verbinders die zeggen:
- “Ik snap jullie allebei.”
- “Het is ingewikkeld, laten we niet overdrijven.”
Ze zijn cruciaal, maar krijgen nauwelijks podium. In systeemtaal noemen we hen de mensen die tussentaal spreken: relationele taal, verbindende taal. Dit is precies de taal die een vastgelopen team weer kan laten ademen.
Wat gaat er eigenlijk heen en weer?
Misschien wel de mooiste vraag uit de aflevering is deze: “Wat gaat er eigenlijk heen en weer tussen ons?” Dat ene zinnetje verschuift alles:
- van psyche naar interactie
- van individu naar systeem
- van schuld naar beschrijving
- van fixen naar begrijpen
Het is dé taal om vanuit mildheid te kijken naar conflict en verschil.
Waarom de Masterclass Systeeminterventies hierbij onmisbaar is
Alles wat Spanjersberg in de podcast uitlegt, vormt de basis van haar tweedaagse Masterclass Systeeminterventies bij Henri La Fontaine Academie.
In deze opleiding leert u:
- hoe u patronen leest die anderen over het hoofd zien
- hoe u circulaire vragen stelt die systemen openen
- hoe u taal gebruikt om denkroutines te “ontschroeven”
- hoe u interventies ontwerpt die de relatie – niet het individu – veranderen
Het is een masterclass voor mediators, coaches, leidinggevenden, HR-professionals en organisatieadviseurs die voelen dat individuele schuldmodellen tekortschieten, maar nog zoeken naar het alternatief.
Dit ís dat alternatief.
Takeaways uit de podcast
- Richt problemen minder op het individu; meer op de tussenruimte.
- Zie de tussenpersonen en nuance als cruciale verbinders in conflicten.
- Gebruik relationele taal: niet waarom ben jij boos, maar waarvoor strijdt deze boosheid?
- Kijk naar wat er heen en weer gaat: taal, emoties, posities, verwachtingen.
Tot slot
De podcastaflevering is een aanrader voor wie conflict, samenwerking of leiderschap systemisch wil begrijpen.
Wie deze inzichten in de praktijk wil leren toepassen, nodig ik van harte uit voor de Masterclass Systeeminterventies van Marijke Spanjersberg bij de Henri La Fontaine Academie.
Stuur me gerust een bericht als je meer informatie wilt of wilt aansluiten.
Felix Merks aan het woord
mr. Felix Merks, oprichter van Result ADR en Henri La Fontaine Academie, deelt maandelijks zijn inzichten, ervaring en visie op leiderschap, conflictmanagement en mediation. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en actuele thema’s geeft hij een frisse blik op vraagstukken die veel organisaties raken.
Van het omgaan met lastig gedrag tot het voorkomen van escalaties en het versterken van betrokkenheid: Felix helpt professionals te reflecteren, te leren en effectiever te handelen in conflictsituaties.