Als mediator kennen we allemaal dat ene ongemakkelijke moment: “Mag dit eigenlijk wel?” Ons vak draait om vertrouwen, onpartijdigheid en transparantie. Toch komen we in de praktijk situaties tegen waar die waarden onder druk staan. Precies dáár vervult het tuchtrecht een cruciale rol. Het biedt een kader waarbinnen we ons werk doen én een spiegel waarin we ons eigen handelen moeten durven terugzien.
Door mr. Felix Merks
Waarom tuchtrecht zo relevant is
Uit de analyses van de afgelopen jaren blijkt dat het aantal klachten tegen mediators beperkt is: In 2019 betrof het slechts 0,18% van de mediations[1][2]. Toch zijn de effecten groot: zowel de emotionele impact voor de mediator als de leerwaarde voor de beroepsgroep. Iedere uitspraak van de Tuchtcommissie laat zien waar de grens ligt – of beter: waar het spannend wordt.
Een rode draad in deze uitspraken is transparantie. Deze gedragsregel blijkt keer op keer een kernpunt. Als er onduidelijkheid ontstaat over procesafspraken, de rol van de mediator of contacten buiten de mediation om, wordt al snel ook de onpartijdigheid in twijfel getrokken. Het tuchtrecht leert ons dus dat zorgvuldig procesmanagement geen bijzaak is, maar de kern van ons vak.
Meer informatie over de klachten door de jaren heen vind je op de website van de MfN. Bekijk het hier >
Partijautonomie en het leervermogen van ons vak
In een recent artikel van Henneke Brink en Aai Schaberg wordt partijautonomie centraal gezet in tuchtrechtelijke uitspraken[3]. Het laat zien dat dit principe niet alleen een ideaal is, maar ook een toetssteen: hebben partijen écht de ruimte om hun eigen keuzes te maken?
Wat opvalt: klachten gaan vaak niet over de inhoudelijke uitkomst, maar over het gevoel van regie, autonomie en vertrouwen in de mediator. Juist daarom is het van belang dat we onszelf blijven scholen in de gedragsregels en in de betekenis van tuchtrechtelijke uitspraken.
Leereffect voor de beroepsgroep
Het artikel Tuchtrecht voor mediators (Tijdschrift Tuchtrecht, 2021) onderstreept dit. Het laat zien hoe de combinatie van lage aantallen klachten en hoge impact leidt tot een ‘zelfreinigend vermogen’. Iedere uitspraak is niet alleen een correctie voor de betrokken mediator, maar ook een leermoment voor de hele beroepsgroep. Het publiceren van uitspraken in geanonimiseerde vorm draagt daar wezenlijk aan bij.
Slotgedachte
Het aantal klachten is laag, maar de lessen zijn groot. Door ons actief te verdiepen in tuchtrecht vergroten we de kwaliteit en geloofwaardigheid van mediation. Zo blijft ons vak groeien – en kunnen we met meer zekerheid én professionaliteit die vraag beantwoorden die ons allemaal wel eens bekruipt: “Mag dit eigenlijk wel?”
Masterclass Tuchtrecht voor mediators
Voor ervaren mediators die hun vak serieus nemen, is verdiepen in het tuchtrecht geen luxe, maar noodzaak. Tijdens de masterclass Tuchtrecht voor mediators worden, onder begeleiding van Henneke Brink en Aai Schaberg, recente uitspraken en dilemma’s besproken, wordt de link gelegd met onze dagelijkse praktijk en krijg je de kans om samen met collega’s te reflecteren op de vraag: hoe bewaak ik mijn professionele standaard en de autonomie van partijen? Onmisbaar voor alle mediators die niet alleen hun eigen standaard maar ook de standaard van het mediationvak naar een hoger niveau willen brengen.
Voetnoten
[1] Panteia (2019). De Nederlandse Mediationmarkt, Onderzoek uitgevoerd in opdracht van de MfN.
[2] Mediationfederatie Nederland (2019) Klachtenanalyse 2019, MfN-register.
Felix Merks aan het woord
mr. Felix Merks, oprichter van Result ADR en mede-oprichter Henri La Fontaine Academie, deelt maandelijks zijn inzichten, ervaring en visie op leiderschap, conflictmanagement en mediation. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en actuele thema’s geeft hij een frisse blik op vraagstukken die veel organisaties en mediators raken.
Van het omgaan met lastig gedrag tot het voorkomen van escalaties en het versterken van betrokkenheid: Felix helpt professionals te reflecteren, te leren en effectiever te handelen in conflictsituaties.